Facebook

Groß Massow Kr. Lauenburg Pom.

Haben Sie Fragen, oder Anregungen? Dann rufen Sie mich bitte einfach an. Ich spreche  sehr gut  deutsch.Tel: 0048 888 602 194    

Nehmen Sie gern Kontakt zu mir auf auch per Email: mariuswicko@interia.pl

WhatsApp +48 888602194 (kostenlos)

Machen Sie Urlaub in Polen ,oder sind Sie geschäftlich unterwegs? Brauchen Sie Hilfe beim Dolmetschen oder in Archiven? Ich kann Sie auch von Kolberg oder dem Danziger Flughafen abholen, und Ihnen die Region zeigen.

Es ist möglich viele Angaben aus der Geschichte von Groß Massow zu besorgen standesamtliche,kirchliche,notarakten ,oder von Katasteramt,wenn die  noch irgendwo vorhanden sind. Auch die offizielle von dem Standesamt .

  1. Allmburg Herbert ,Lydia ,Bärbel (LL192,44)

  2. Altenburg Lydia (AV) 

  3. Archut August (AV),Margarethe,Anna (LNZ44/41),Franz (PŻ 2)

  4. Bach (AV),Adele,Maria,Hilda (LNZ44/41)

  5. Bannach Elisabeth (AV) 

  6. Bialke Monika (ICł)

  7. Bialkowski Elfriede (AV) 

  8. Bigus Franz ,Anna (KSb1/17)

  9. Bohlt Lydia  (AV) 

  10. Bohners Fritz (AV) ,Erna (LNZ44/41)

  11. Bolduan Richard  (AV)  

  12. Boy Johann ,Henriette,Augustine,Charlotte (V102)

  13. Bonnardt Dietrich (LNZ44/41)

  14. Bonna Bruno (AV),Siegfried,Gertrud ,Margarethe ,Richard ,Helene,Gerda (LNZ44/41) 

  15. Brilla Franz ,Johann (GLHk)

  16. Bruhnke Gustav,Friedrich,Alvine,Wilhelm (V264)

  17. Busch Friedrich ,Caroline (V51)

  18. Cartus Karl-Heinz,Peter  (AV)  

  19. Czech Rudi ,Artur (CM)

  20. Damaschke Auguste (CM)

  21. Dettbarn Anna  (AV), Reinhold (ICł)

  22. Dielfeld Werner  (AV)  

  23. Dietrich Wolfgang (CM)

  24. Dodt Annelise ,Franz (AV), Gustav (GLH)

  25. Dorfschmidt Johann,Therese,Mathilda,Bertha (V66)

  26. Drogi Karl,Marianna ,Wladislawa (SWa14/08),Adam (AEr),Anna     (LUSc14/21)Margarete,Margit (LNZ44/41) ,Hermann (LUSC21,25) 

  27. Dupke Helene (AV), (LNZ44/41)  

  28. Eichmann Emilie (CM)

  29. Elendt Otto,Paul (AV),Helmut(ICł),Ewald (LUSC88/31)

  30. Elwart Conrad (MRZu)

  31. Felke Otto,Theodor  (AV)  

  32. Fett Therees (CM)

  33. Frenz Theodor  (AV)  

  34. Fuchs Adolf (LVB) (P)

  35. Gaarz Emil (Krs.51927)

  36. Gitzke Gustav  (AV) 

  37. Glodowski Ida  (AV), Karoline (SMLg12/07)

  38. Helbig Friedrich (NB88/56)

  39. Hennings Kurt (AEr)

  40. Hermann Trude (AV) ,Martha ,Gertrud (LNZ44/41)   

  41. Horn Albert (AV) , Meta (WSBg5\07)

  42. Holznagel Max ,Gustav  (AV)  

  43. Kalk Otilie (CM)

  44. Kamin Albert ,Therese (CM)

  45. Kanßke Willi (Krs.5 1927)

  46. Klamann Eduard (NB88/56)

  47. Klohn Paul (AV),Gustav,Max (GLH)  

  48. Knuth Emilie (SLc5/24)

  49. Koeppern (NB55/13)

  50. Krause Anna,Margarete,Selma (AV),Helene (CM),Hermann (GLH) 

  51. Krogrl Emilie (CM)

  52. Kreutzer Erich (PŻ2)

  53. Krutz 

  54. August   (AV)  

  55. Krzebiatowski Martha (SWa10/12)

  56. Kuske Friederike (CM)

  57. Labudda Anna (KSb1/17)

  58. Lapanske Hermann (MRZu)

  59. Lenzke Anna,Else,Hilde,Lieselotte,Willi (AV)  

  60. Lentzke Auguste (LUSC6/29)

  61. Lietzow Elfriede  (AV)  

  62. Lnutzke Walter (ICł)

  63. Loll Anna(CM)

    August Loewe Gross Massow Deputant kreis Lauenburg pomm.
  64. Löwe Hermann (AV), Albert (GLH) ,Meta (ICB16) ,August (MRZz)

  65. Lüdtke Ernst (GLH)  

  66. v.Mach Helene  (AV)  

  67. Macherauch Alfred,Margarete ,Rudolf (AV), Walter (GLH), Rupertus (ICł)

  68. Maciejewski Gertrud (CM)

  69. Mainc (LVB)

  70. Manna Hermann (LUSc139/21)

  71. Manske Karl ,Martha,Herbert  (SWa10/12)

  72. Manzischke Valentine (LKKs38/34)

  73. Marose I ,II,III,Hermann (AV),Minna (CM), (PŻ2)

  74. März Hermann   (AV)  

  75. Meister Heinrich (MRZ)

  76. Meyer Hermann  (AV)  

  77. Mielkie Marii (AV)  

  78. Misch Anna(SMLg 18/07)

  79. Moreau Valette (NB888/56)

  80. Mrosewski v. Willi,Anna  (PŻ2)

  81. Munski Viktor  (NW23/44)

  82. Nauk Frederike (CM)

  83. Necker Alfred  (AV)  

  84. Neumann Kurt ,Rosa  (AV),Anna (CM),Otto ,Karoline ,Emil (SMLg12\07)

  85. Nofz Ludwig,Selma (LUSC221,27)

  86. Nowack Hete  (AV) , Emilie (SLc5/24)

  87. v.Ostrowski Otto ,Anna ,Max (SMLg 18/07)

  88. Papenfuß Anna  (AV) ,Ernst (GLH),Walter (ICł)

  89. Pahnke Gertrud (CM)

  90. Palenske Auguste (CM)

  91. Perst Katharina  (AV) 

  92. Pust Katharina  (AV), Paul (CM)

  93. Raschke Albert  (AV) 

  94. Rehbein Martha (LUSc59/27),(U44/48)

  95. Reinhold Helmuth,Justine (LNZ44/41)  

  96. Rettke Siegfried,Auguste(CM)

  97. Röder Wilhelm (GLH) 

  98. Röske Rudolf (CM)

    Willi Rohde Brenner aus Gross Massow Kreis Lauenburg Pommern
  99. Rohde Willi (MRZz)

  100. Salewsky (MRZ)

  101. Schnellenberg Hermann  (AV)  

  102. Schmidt Elisabeth   (AV)  

  103. Schmidtke Hermann  (AV)  

  104. Schneller Liesbeth  (AV)  

  105. Schmentoch Monika (ICł)

  106. Schröder Otto  (AV)  

  107. Schumann Albert,Heinz  (AV)  

  108. Schwochow Fritz   (AV), Anna ,Heinz (CM) 

  109. Senkel Ferdinand  (AV)  

  110. Sielaff Hedwig,Hermann,Elsbeth (AV), Fritz (CM) Meta ,Adolf ,Hermann (WSBg5\07)

  111. Sinner Robert (MRZ)

  112. Sonntag Rudolf (GLH) 

  113. Spors Waltraut (CM),Albert ,Hedwig (KSh9/23)

  114. Steinke Hedwig (KSh9/23)

  115. Stenzel  Franz (GLHk)

  116. Suckrau Anna  (AV)  

  117. Terasie Auguste(CM)

  118. Träder Anna  (AV) Meta (ICB16) 

  119. Vandreike Liesbeth , (AV)  

  120. Vandreier Christl ,Marii (AV)  

  121. Wahl Richard (GLH)  

  122. Wessling Emma (LNC45/37)

  123. Willm (LVB)

  124. Wilke Artur (ICł)

  125. Witt Hedwig  (AV),Otilie (CM)

  126. v.Witzke Alfred (AV)  

  127. Wodtke Hermann (GLH)  

  128. Wohlt Lydia (LL192,44)

  129. Wohldt Rudolf  (AV)  

  130. Zessin Ida  (AV) 

 

 Geschichte ,Fotos und Erinnerungen.

 

Ende November 1905 erwarb Herr Kommerzienrat Robert Sinner die 3 Rittergüter Gr.Massow, Labuhn und Zewitz. 1906 wurde der Plan zum Bau einer Hefefabrik gelegt; denn infolge des großen Kartoffelanbaues in Pommern hatte es sich als zweckmäßig erwiesen, hier eine Hefefabrik zu errichten. Es wurde alsdann zur Beförderung von Rohmaterialien, und zwar Kohlen usw., eine Drahtseilbahn angelegt. Zur Unterbringung der erforderlichen Arbeiten wurden Wohnhäuser gebaut. 1920 wurde eine evangelische Kirche erbaut, die 1928 durch einen Glockenstuhl mit 2 Glocken erweitert wurde. 1924 wurde eine Likörfabrik und 1926 eine Konserven- und Marmeladenfabrik errichtet. Beide Betriebe entwickelten sich gut.  Z.Zt. wohnen in Gr.Massow 462 Seelen. Insgesamt werden einschließlich Landwirtschaft 150 -160 Arbeitskräfte beschäftigt.

robert Sinner  sinner AG gross massow                          Robert Sinner aus Karlsruhe.

Obstkonserwen Sinner AG Gross Massow Pommer

 03.12.1905 roku radca handlowy  Robert Sinner z Karlsruhe nabył Cewice , Łebunię i Maszewo  od Karla Franka ze Słupska. Buduje fabryke drożdży prasowanych dużego formatu . Wpływa to na zwiększenie  liczby mieszkańców , stwarza  stanowiska pracy .Pózniej buduje jeszcze fabrykę likierów i  konserw  owocowych i warzywnych .Produkowano tam, również proszek do pieczeniai budyń w proszku 

03.12.1905 roku radca handlowy  Robert Sinner z Karlsruhe nabył Cewice , Łebunię i Maszewo  od Karla Franka ze Słupska. Buduje fabryke drożdży prasowanych dużego formatu . Wpływa to na zwiększenie  liczby mieszkańców , stwarza  stanowiska pracy .Pózniej buduje jeszcze fabrykę likierów i  konserw  owocowych i warzywnych .Produkowano tam, również proszek do pieczeniai budyń w proszku

03.12.1905 roku radca handlowy  Robert Sinner z Karlsruhe nabył Cewice , Łebunię i Maszewo  od Karla Franka ze Słupska. Buduje fabryke drożdży prasowanych dużego formatu . Wpływa to na zwiększenie  liczby mieszkańców , stwarza  stanowiska pracy .Pózniej buduje jeszcze fabrykę likierów i  konserw  owocowych i warzywnych .Produkowano tam, również proszek do pieczeniai budyń w proszku.

                 Die Hefefabrik der Sinner AG in Gross Massow Kr.Lauenburg Pommern.03.12.1905 roku radca handlowy  Robert Sinner z Karlsruhe nabył Cewice , Łebunię i Maszewo  od Karla Franka ze Słupska. Buduje fabryke drożdży prasowanych dużego formatu . Wpływa to na zwiększenie  liczby mieszkańców , stwarza  stanowiska pracy .Pózniej buduje jeszcze fabrykę likierów i  konserw  owocowych i warzywnych .Produkowano tam, również proszek do pieczeniai budyń w proszku. Post und Expedition von der Hefefabrik.                  Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.   Grünwinkel, dnia 3 września 1925. Die Villa von Robert Sinner .Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.   Grünwinkel, dnia 3 września 1925.   Gärtner Haus in Gross Massow.                  Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.   Grünwinkel, dnia 3 września 1925.Gross massow kreis aluenburg pommern

                                           Die Kantine in Gross Massow.   Maszewo  widok główny  dawna kantyna , dzisiaj sala widowiskowa po prtawej widoczny pomnik  żołnierzy                                                                                                                                           niemeickich z Maszewa poleglych w czasie I wojny światowej.                                             Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.   Grünwinkel, dnia 3 września 1925.         Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.Gutshaus in Gross Massow die Gartenseite 1910.   

dorstrasse in gross massowGross massow dorfansichtRozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.   Grünwinkel, dnia 3 września 1925.Rozwój Maszewa  Po tym jak powróciłem do Maszewa, uważałem za słuszne przedstawić przed radą nadzorczą moje pomysły odnośnie dalszego rozwoju tego regionu.  W Maszewie mamy do czynienia z połączeniem przemysłu i gospodarki rolnej, która jest wszechstronna.  Gospodarka rolna składa się z pięciu sektorów:  1.         Gospodarka leśna  2.         Grunty rolne  3.         Uprawa łąk  4.         Ogrodnictwo  5.         Hodowla bydła   O gospodarce leśnej nie ma zbyt wiele do powiedzenia. Starsze skupiska leśne muszą być chronione. Obecnie, powinniśmy się zająć tylko usunięciem pozostałości, przetrzebieniem i pracami porządkowymi. Ubytki na obszarach leśnych muszą być zagospodarowane i należy zadbać o to, aby te tereny włączyć do obszarów leśnych. O regularnej ścince może być mowa dopiero po upływie 20 lat, nie ma sensu sporządzanie wcześniejszych planów gospodarczych.Uprawa ziemi. Można stwierdzić, że jakość gruntów Maszewa na przełomie lat znacznie się polepszyła poprzez obfite nawożenie. Dzisiejsze zbiory zbóż są bardzo zadawalające, wydaje się, że również rośliny okopowe dają dobry plon. Ażeby polepszać jakość gruntów ornych, od dwóch lat przeszliśmy do tego żeby, zastosować mieszankę ( łubin i seradela). Spowodowany brak żniw w jednym roku zostanie pokryty przez lepsze zbiory w kolejnych latach, ponadto zaoszczędzony zostanie nawóz amoniakowy. W dogodnych latach łubin dojrzeje i przyniesie to zawsze jakiś dochód nawet, jeżeli będzie on mały. Na Pomorzu Tylnym będziemy uprawiali takie gatunki zbóż ( żyto ozime, owies, jęczmień) i nie będziemy w przyszłości podejmować żadnych prób z innymi roślinami, które mogłyby przynieść negatywny skutek. Roślinami okopowymi, które będą uprawiane są ziemniaki i brukiew.Uprawa łąk. Znaczną uwagę musimy poświęcić naszej uprawie łąk. Wcześniejsze tereny bagienne, przez osuszenie zostały przekształcone w łąki. Ten areał obejmuje blisko 400 mórg.Z nich otrzymujemy wystarczającą ilość karmy, aby móc dostatecznie duże stado bydła utrzymać. Naszym zadaniem musi być polepszenie jakości traw. Nieodpowiednie rośliny pastewne takie jak: świerząbek gajowy (Chaerophyllum temulentum L.), itd. muszą zniknąć a ich miejsce zająć szlachetne trawy i koniczyna. Przed dwoma laty wybudowany silos daje możliwość konserwacji części sianokosów również w stanie zielonym wówczas, gdy niepogoda uniemożliwia lub utrudnia schnięcie trawy. Ogrodnictwo. Otwarcie tego sektora było wielką niewiadomą, jednak dzisiaj wydaje się bez wątpienia, że to będzie opłacalne. Nasze ogrodnictwo obejmuje areał ok. 30 mórg, na którym uprawiane będą szparagi, kapusta, groch, fasola i wszystkie inne pozostałe warzywa, które dobry zbyt znajdą w Lęborku. Również kwiaty będą w dużej mierze hodowane. W dwóch dużych cieplarniach będą uprawiane głównie pomidory i ogórki. Także owoce, a zwłaszcza owoce jagodowe będą hodowane. W ubiegłym roku sprzedaliśmy po 20 centnarów truskawek i malin. Pozostałe szlachetne drzewa owocowe są jeszcze zbyt młode, żeby przynosić znaczne dochody. W zimie uprawiane są głównie kwiaty, które sprzedawane w Lęborku i Słupsku przynoszą dobry zarobek.Podłoże ogrodowe jest jeszcze dość ubogie, więc naszym głównym zadaniem musi być polepszenie jego jakości przez obfite nawożenie obornikiem, kompostem albo torfem. Dużą zaletą było by zbudowanie urządzenia zbierającego wodę deszczową, dzięki któremu wzrosłaby w latach suszy wydajność ogrodnictwa. Niestety brakujące środki finansowe na razie nie pozwalają nam na zrealizowanie projektu.Tymczasem nie można przewidzieć jak w przyszłości nasze ogrodnictwo mogłoby być powiązane z fabryką konserw. Obecnie za świeże plony otrzymujemy wyższe dochody niż przyniosłoby przerabianie ich na konserwy. Hodowla bydła. Wcześniejsze plany założenia fabryki drożdży, która produkowałaby tak dużo paszy, aby obfitą liczbę pogłowia utrzymać zostały pokrzyżowane przez zmianę techniki. Zamiast z kukurydzy i ziemniaków drożdże są produkowane z melasy, z której odpady nie mają wartości pokarmowych do produkcji paszy. Natomiast w małej ilości posiadają  taką wartość kiełki słodowe wykorzystywane również w produkcji drożdży. Ilość karmy pochodząca z naszej fabryki drożdży jest dzisiaj tak niska, że wystarcza zaledwie dla samego Maszewa. Mimo tego utrzymaliśmy stan liczebny bydła. W Maszewie obecnie hodowla liczy około 200 sztuk bydła mięsnego, głównie młodych zwierząt. Brak wytłoczyny z naszej fabryki zmusił nas do uprawy brukwi. Paszy mamy dostateczną ilość. Brak słomy będzie zastąpiony ściółką torfową. Tym sposobem jesteśmy w stanie produkować duże ilości obornika bydlęcego, co jest z korzyścią dla naszych gruntów i ogrodnictwa. Zamiast uprawą kukurydzy zajmujemy się teraz mleczarstwem, ponieważ jest ono bardziej opłacalne. Oprócz tego prowadzimy handel brukwią i naszym głównym klientem są gospodarze z Grünwinkel. Badeńscy drobni rolnicy odeszli od wcześniejszej hodowli bydła rasy Simmentaler i coraz częściej przechodzą do czarnobiałej rasy bydła Riederung. Załadowaliśmy wiele wagonów bydłem i tam, (czyli w Badeni) sprzedaliśmy. Jest to bez wątpienia zasługą Maszewa. Nie uważam, że Grünwinkel przy tym dużo zarobi, ponieważ są straty i duże podatki. Jak długo przy tym interesie Grünwinkel nie ponosi dużych strat, może on (handel) być pozostawiony. Ponieważ wystarczy, jeżeli jedna strona zarabia. - Musimy odczekać i zobaczyć jak dalej potoczą się te sprawy.   Przemysł. Przechodzę do części przemysłowej. Przemysł dzieli się na następujące sektory:  1.         Produkcja drożdży  2.         Produkcja wyrobów spirytusowych  3.         Sprzedaż produktów spożywczych  4.         Produkcja konserw owocowych i warzywnych     Kiedy została zbudowana nasza fabryka drożdży, utworzono syndykat. Od tego momentu wysyłaliśmy do syndykatu towary. Po tym jak się to skończyło w ubiegłym roku,istniała obawa, że będziemy musieli konkurować ze słynnymi szczecińskimi fabrykami. Zaskoczeniem naszym było, że do tego nie doszło. Związek piekarzy w rejonie Pomorza Tylnego i Prus Wschodnich nie tylko nawiązał z nami współpracę, ale pozwolił na pierwszeństwo ustalania cen w przeciwieństwie do całej pozostałej konkurencji. Podczas gdy fabryki drożdże sprzedawały za 28 fenigów, nam płacono jeszcze 42 fenigów; także jesteśmy w stanie przetrzymać bez strat, ale z niewielkim zyskiem. Zarobek byłby bardziej opłacalny gdybyśmy w imię jakości naszych drożdży nie musieli rezygnować z wysokiej wydajności. Obecnie prawo gorzelniane pozwalało na produkowanie 20000 centnarów drożdży rocznie. Osiągnęliśmy produkcję drożdży w wymiarze 15000 centnarów i nie byłoby większym trudem uzyskać 5000 centnarów więcej. Ponieważ konkurencja pracuje powodując notorycznie straty, można przyjąć, że w krótkim czasie nastąpi polepszenie warunków odnośnie cen. Nastąpiłoby to również, gdyby ziemniak znowu był taki tani, że jego przeróbka zamiast melasy przynosiłaby zyski. Napoje spirytusowe. Sprzedajemy w Maszewie sprowadzane z Grünwinkellikiery butelkowane, ale założyliśmy nową fabrykę, w której produkowane są alkohole, które będą taniej sprzedawane i służyć będą ogólnej konsumpcji. Ponieważ na wschodzie napojem regionalnym jest wino, spadek konsumpcji nie będzie tak zauważalny jak w innych regionach Niemiec. Poprzez dobre zarządzanie naszą spółką musimy dążyć do jej r  Nasze artykuły spożywcze udało się dobrze wprowadzić na wschodzie, z wyjątkiem proszku do pieczenia. W produkcji tego produktu dominuje Oetker. Zapotrzebowanie na środki spożywcze jest na wschodzie mniejsze niż na obszarach uprzemysłowionych. Odpowiada ono innemu stylowi życia społeczeństwa na tym terenie. W Maszewie nie produkujemy artykułów spożywczych, ale sprowadzamy je z Grünwinkeli zamierzamy tak dalej czynić po mimo obciążenia związanego z transportem. - Pozostaje pytanie, czy jeżeli będziemy dysponować odpowiednimi środkami w Maszewie rozpoczniemy budowę młyna do owsa. Mąka i płatki owsiane są w Niemczech przyjęte jako składnik do zup i wyparły krupnik jęczmienny. Ponieważ na Pomorzu Tylnim uprawa owsa jest popularna, Maszewo zostało przeznaczone jako miejsce do jego produkcji. Konserwy owocowe i warzywne. Te artykuły obecnie nie były produkowane w Maszewie tylko sprowadzane z miejscowości Grünwinkel. Niespodzianką było to, że zostały one bardzo dobrze przyjęte. Obrót tymi artykułami w Maszewie był wyższy niż w pozostałych terenach Niemiec. Zysków obecnie z tego nie ma, ponieważ koszty transportu pochłaniają przychód. W następnym roku sami będziemy wytwarzać wyroby w Maszewie. Budowa fabryki jest już ustalona i część wyposażenia potrzebnego do produkcji została zorganizowana. Obiecuję moim imieniem, że przyjęcie tej produkcji przyniesie sukces.   Grünwinkel, dnia 3 września 1925.                                                                              Dorfstrassen in Gross Massow.                                         Die Klasse von Gross massow kreis lauenburg pommern 1941                                         Gross Massow Kinder  1941.                                       sportverein gross massowDer Sportverrein Gross Massow feiert  am 2 Juli  1933 sein Sommerfest.

Gross Massow NSDP

gross massow kreis lauenburg pommeernn 1924 kapelle         Die Kapelle in Groß Massow Kreis Lauenburg Pommern .Der Kirchof wurde 1858 angelegt.

 

 

DER ALTE EWANGELISCHE FRIEDHOF IN GROSS MASSOW    EHEMALS KREIS LAUENBURG  POMMERN :

             1.Schwochow Anne geb.  Neumann,. 2.Schwochow Heinz,  3.Czech Rudi, 4.Sielaff Fritz, 5.Rettke Siegfried, 5.Pahnke Gertrude, 6.6Kuske Friederike geb.  Nauk,. 7.Rettke Auguste  geb. Terasie, 8.Spors Waltrand 9.Dietrich Wolfgang,. 10.Maciejewski Gertrud,. 11.Krause Helene, . 12.Loll Anna, 13.Witt Ottilie geb.  Kalk, 14Eichmann Emilie geb.Krogel, 15.Damaschke Auguste geb. Palenske. 16.Kamin Albert, 17.Kamin Therese geb.Fett, 18.Marose Minna, 19.Pust Paul, 20.Czech Artur, 21.Röske Rudolf, 22.von Mach Elizabeth geb.Troike, 23.Misch Laura geb.. Sonkowski, 24Kulas Johanna geb.. Bandmmer,. 25.Combrowe Emilie geb. Meyer, 26.Max PAPENFUß. 27.Spors Hedwig 28.Zessin Friedrich 29.Schumann  Wilhelmine   geb.Mackurat 30.Horn Friedrich 31. Dodt Franz. 32.Wilhelm Potratz 33.Albert Spors 34.Rupertus Macherauch- 1.Schwochow Anne geb.  Neumann,. 2.Schwochow Heinz,  3.Czech Rudi, 4.Sielaff Fritz, 5.Rettke Siegfried, 5.Pahnke Gertrude, 6.6Kuske Friederike geb.  Nauk,. 7.Rettke Auguste  geb. Terasie, 8.Spors Waltrand 9.Dietrich Wolfgang,. 10.Maciejewski Gertrud,. 11.Krause Helene, . 12.Loll Anna, 13.Witt Ottilie geb.  Kalk, 14Eichmann Emilie geb.Krogel, 15.Damaschke Auguste geb. Palenske. 16.Kamin Albert, 17.Kamin Therese geb.Fett, 18.Marose Minna, 19.Pust Paul, 20.Czech Artur, 21.Röske Rudolf, 22.von Mach Elizabeth geb.Troike, 23.Misch Laura geb.. Sonkowski, 24Kulas Johanna geb.. Bandmmer,. 25.Combrowe Emilie geb. Meyer, 26.Max PAPENFUß. 27.Spors Hedwig 28.Zessin Friedrich 29.Schumann  Wilhelmine   geb.Mackurat 30.Horn Friedrich 31. Dodt Franz. 32.Wilhelm Potratz 33.Albert Spors 34.Rupertus Macherauch-

Darek Olewniczak Initiator renovierungs und hauptersteller des altes Friedhofes in Gross Massow . 1.Schwochow Anne geb.  Neumann,. 2.Schwochow Heinz,  3.Czech Rudi, 4.Sielaff Fritz, 5.Rettke Siegfried, 5.Pahnke Gertrude, 6.6Kuske Friederike geb.  Nauk,. 7.Rettke Auguste  geb. Terasie, 8.Spors Waltrand 9.Dietrich Wolfgang,. 10.Maciejewski Gertrud,. 11.Krause Helene, . 12.Loll Anna, 13.Witt Ottilie geb.  Kalk, 14Eichmann Emilie geb.Krogel, 15.Damaschke Auguste geb. Palenske. 16.Kamin Albert, 17.Kamin Therese geb.Fett, 18.Marose Minna, 19.Pust Paul, 20.Czech Artur, 21.Röske Rudolf, 22.von Mach Elizabeth geb.Troike, 23.Misch Laura geb.. Sonkowski, 24Kulas Johanna geb.. Bandmmer,. 25.Combrowe Emilie geb. Meyer, 26.Max PAPENFUß. 27.Spors Hedwig 28.Zessin Friedrich 29.Schumann  Wilhelmine   geb.Mackurat 30.Horn Friedrich 31. Dodt Franz. 32.Wilhelm Potratz 33.Albert Spors 34.Rupertus Macherauch-

 

 Aus der Geschichte des Dorfes Groß Massow bis 1911.

Groß Massow. ein Gutsbezirk von 367 Einwohnern im Amtsbezirke Wussow.
Für die ältere Zeit bietet das Auseinanderhalten von Groß und Klein Massow erhebliche Schwierigkeiten, weil zur deutschen Ordenszeit immer nur von einem Massow oder Masschow die Rede ist, die abweichenden Dokumente aber das eine Mal auf die eine, das andere Mal auf die andere Ortschaft hinweisen. Klein Massow, auf dem rechten Lebaufer gelegen, gehörte zum Bistume Leslau und zum Belgarder Distrikte (terra Belgardensis) Wenn deshalb in der Urkunde von 1334 davon die Rede ist, dass die Vorbesitzer zum Belgarder Lande gehört hätten, kann man ohne weiteres auf Klein Massow schließen, mit noch größerer Sicherheit, wenn bei dem Bischofsdezem vom Jahre 1402 der Ort Masschow mit 22 1/2 Hoken genannt wird. Hingegen, wenn im Jahre 1360 der Danziger Komthur Giselbrecht ein Dorf Massow mit acht Hoken ausgibt, einer von diesen frei ist, jede Hufe 1/2 Mark zahlen soll, so stimmt dieses mit anderen Angabe überein, wonach die Ortschaft etwa um das Jahr 1400 die gleiche Hufenzahl und die gleichen Angaben aufzuweisen hat. Eine Mühle wird hier und dort genannt, doch ist die von Groß Massow die bedeutendere und zahlt zwei Mark. Unter den Diensten wird Massow nur einmal genannt zwischen Wunneschin und Wussow, vermutlich also ist Groß Massow damit gemeint. Anscheinend wurden beide gleichnamigen Ortschaften in älterer Zeit nur unterschieden als Massow terrae Belgardensis und als Massow terrae Leo burgensis.
Die älteste Adelsfamilie in Groß Massow war die Familie von Grelle, welche zuverlässigen Untersuchungen zufolge im Besitze des Gutes vom Jahre 1449 bis 1780 sich befunden hat;ja es soll der letzte Rest erst 1804 von den Grelles abgekommen sein. Ihr Besitz erstreckte sich frühzeitig auch auf die Nachbargüter, so dass sie 1523 mit zwei Pferden dienten, noch im Jahre 1628 werden sie als weitverzweigte Besitzer genannt und 1756 saßen sie auf Groß Massow, halb Zewitz und auf Langeböse. Sie werden in den Lehnbriefen bestätigt. Allerdings gab es neben den Grelles noch andere Mitbesitzer, vor allem die benachbarte Familie von Wussow, die auf Wussow, Massow und Jessen bestätigt wird. Von ihnen ging es später noch durch Verheiratung in die Hand der Somnitz über. Lukas Somnitz wird Gemahl der Elisabeth Wussow, einer Tochter des Johann Wussow. Im Jahre 1756 werden noch als notorische Besitzer nebeneinander genannt: Georg von Wussow und Friedrich von Grelle. Um die Mitte des 18. Jahrhunderts (1737 - 41) saß hier ein Major von Rendorf. Nachfolger war der Graf Adolph Gottfried von Wersowitz, der 1780 noch den Grelleschen Anteil für 9000 Taler dazu kaufte und 1784 als einziger Besitzer von Groß Massow genannt wird. Es bestand Groß Massow damals nur aus einem Vorwerk, einer Wassermühle von einem Gange, zwei Bauern, vier Kossäten, im ganzen aus 18 Feuerstellen.Es besaß vier Fischteiche, einen Buchen und Eichenwald. Der Graf von Wersowitz hatte zur Verbesserung königliche Gnadengelder erhalten. Im Jahre 1804 treffen wir als Besitzer den preußischen Rittmeister a. D. Adam Joachim von Böhn, welcher das Gut für 21 000 Taler gekauft hatte. Nachfolger waren im Jahre 1828 v. Rahmel, 1833 Kaufmann Hartmann, 1856 Kaufmann Hellwig in Berlin, 1859 der Erbe des Kaufmanns Moreau Valette in Berlin, 1863 Friedrich August Busch, 1893 am 16. Oktober Georg und Johannes Meyer; 1894 am 24. Dezember die deutsche Lebensversicherung in Potsdam, 1896 am 4. März Hermann Chech, 1899 am 16. November Richard Mayne, 1904 am 15. November Karl Frank in Stolp. Gegenwärtiger Besitzer ist Kommerzienrat Sinner aus Karlsruhe, daneben Besitzer von Labuhn und Zewitz. Er hat eine Preßhefenfabrik in größerem Maßstabe eingerichtet, daher die erhebliche Zunahme der Bevölkerung.

 

AUS DER SCHULCHRONIK

 Die vorliegenden Urkunden besagen, dass am 31. Juli 1601die Herren von Grellen mit Groß Massows  und noch anderen Gütern (Labuhn, Zewitz) belehnt wurden. Das Gut Groß Massow ist nach der Urkunde volle 200 Jahre im Besitz der Herren von Grellen verblieben. Nach mündlichen Mitteilungen älterer Leute bestand das Dorf in früherer Zeit aus einer Gutsherrschaft, einer freien Mühle und aus 5 - 6 Bauernhöfen. Die Bauern mussten der Guts- Herrschaft mit Pferd und Wagen und mit Knecht und Magd als Leibeigene dienen. Die Beschäftigung der Bewohner waren Ackerbau und Viehzucht. Die Sprache war polnisch. Kirchlich war Gr. Massow seit alter Zeit nach Labuhn  eingepfarrt.
Von 1804 bis 1824 gehörte das Gut dem Major Rahmel. Die Bevölkerung des Ortes hatte in jener Zeit nach Aussage alter Leute eher ab als zugenommen; denn die Bauernhöfe und die Mühle wurden von den Gutsbesitzern angekauft und die Wohnungen der Leute teils abgebrochen, teils zu Tagelöhnerwohnungen eingerichtet. 1824 verkaufte Major von Rahmel das Gut an Leutnant Hahn aus Danzig. Dieser soll nur 1 Jahr Besitzer gewesen sein. Das Gut kam alsdann an die Landschaft und wurde von dieser bis 1834 verpachtet. 1835 kaufte der Besitzer Hartmann das Gut Gr. Massow für 17 000 Taler. 1843 brannte das ganze Gehöft total nieder und wurde 1844 wieder neu auf gebaut. Der Brand schwächte den Besitzer Hartmann derart, dass er das Gut 1852 an Herrn von Köppern für 54 000 Taler verkaufte. Dieser war nur 3/4 Jahre Besitzer. Das Gut ging alsdann wieder in die Hände der Landschaft über und wurde von Herrn von Schmilinsky aus Zewitz bis zur gerichtlichen Subhastation verwaltet. In dieser erwarben 1856 die Herren Valette und Helbig aus Berlin da Gut für 66 200 Taler und setzten zur Verwaltung 2 Administratoren namens Klamann und Hattorf ein. Während dieser Zeit wurde eine Große Rieselei angelegt, 3Wohnhäuser gebaut und 4 Häuser nieder gerissen.
Auf Anordnung der Kgl. Regierung wurde der Kirchhof zu Gr.Massow 1858 neu angelegt und die erste Leiche, der Invalide Steinhart, am 15. Oktober 1858 beerdigt. Vor dieser Zeit wurden die Leichen im Kirchdorf Labuhn bestattet 1863 kaufte Herr Busch aus Streganz (Mark Brandenburg) das Gut Groß Massow. Unter dessen Besitz wurden sämtliche Wirtschaftsgebäude neu aufgebaut.Ein im Bau befindlicher Schafstall wurde vollendet, außerdem wurde der Grund zum Bau einer Brennerei gelegt. Als diese Arbeiten fertig waren, brannte im Frühjahr 1667 das Stallgebäude nieder, das aber noch im gleichen Jahr wieder hergestellt wurde. Im Herbst 1878 brannte die mit Vorräten gefüllte herrschaftliche Scheune ab, wurde aber auch gleich, wie das zuvor abgebrannte Stallgebäude, wieder neu aufgebaut. Herr Busch hat den Kartoffelanbau auf dem Gut Groß Massow ganz erheblich gefördert, so dass er durch sein Saatkartoffelgeschäft internationale Bedeutung bekam. Von den berühmtesten Kartoffelzüchtern des In- und‘ Auslandes bezog er sein Saatgut. 170 Sorten sollen gezüchtet und in allen Ländern Europas begehrt worden sein. Das mit vielen Medaillen gekrönte Geschäft setzte in manchen Jahren gegen 40 000 Ztr. Kartoffeln ab. Zur Zeit des Herrn Busch bestand das Dorf aus einem Abbau in der Nähe der Wussower Mühle, aus einer Ziegelei und aus 15 Wohnhäusern. Das Dorf zählte 194 evangelische und 1 katholischen Einwohner. Die Bewohner lebten in dürftigen Verhältnissen. Seit 1872 bildete Gr.Massow mit Wussow und Mallschütz den Amtsbezirk Wussow, und seit dem 1. Januar 1875 bildeten die genannten Dörfer mit Lischnitz den Standesamtebzirk Wussow. Beide Ämter wurden von Herrn Busch verwaltet. In der Nacht vom 22. - 25. April 1888 brannte das massive herrschaftliche Stallgebäude von 65 Meter Länge nieder. Das Feuer griff mit einer solchen Schnelligkeit um sich, dass von den cirka 400 Schaffen nur 11 gerettet werden konnten. Alle übrigen Tiere, darunter 60 Schweine, 8 Lastochsen, 1 Kuh kamen in den Flammen um. Noch in demselben Jahre wurde auf der alten Stelle ein neues Gebäude zu den gleichen Zweck aufgebaut. Im Mai 1889 wurde über das Vermögen des Herrn Busch das Konkursverfahren eröffnet; doch einigte sich derselbe mit Beiden gläubigern in der Weise, dass ein jeder von seinen Forderungen in Jahresfrist 18% erhielt und das Verfahren gegen Busch aufgehoben wurde. Am 27. Dezember 1890 wurde hier eine Posthilfsstelle eingerichtet und am 18. April 1893 mit einer öffentlichen Fernsprechstelle verbunden. Im Herbst 1892 wurde das Planum der Gr.Massower Chaussee gelegt. Im folgenden Jahre waren sämtlich Arbeiten so weit gefördert, dass der ganze Bau am 15. August 1893 fertig war und dem öffentlichen Verkehr übergeben wurde.  Am 5. Oktober 1893 ging das Rittergut Gr.Massow durch Tausch in die Hände des Herrn Georg und Fräulein Meyer aus Berlin über. Die Geschwister Meyer überließen Herrn Busch ihr in Berlin gehöriges Haus und erhielten dafür das Rittergut Gr. Massow. Beide Herren wechselten noch im Verkaufsmonat ihren Wohnsitz. Herr Busch legte seine Ämter nieder. Am 11. April 1894 kam da Rittergut wieder an die Landschaft und. wurde von dem Sequester Redlich verwaltet. Herr Meyer zog wieder nach Berlin zurück. In der gerichtlichen Subhastation am 24. Oktober 1894 übernahm die Deutsche Lebensversicherungsgesellschaft zu Potsdam das Gut für 256.000 Mark. Verwalter des Gutes blieb der Administrator Redlich. Der 40 Jahre an der Gr.Massower Schule tätig gewesene Lehrer Keipke trat am 1. April 1895 in den Ruhestand.
Am 12. April 1896 ging das Gut in die Hände des Möbelfabrikanten Czech in Berlin für 280.000 Mark über. Dieser ließ das Gut durch den Administrator Leutnant Hoenke verwalten. Das Herrenhaus wurde innen auf  feinste dekoriert und daneben ein besonderes Wirtschaftsgebäude errichtet Am 23. Februar 1898 zog Herr Czech nach Gr.Massow und widmete sich der Landwirtschaft. Der „ungerechte Haushalter“ verlor dadurch seine Stellung. Am 1. März 1898 wurde die Telegraphenhilfestelle nach der Schule verlegt. Am 11. November 1899 verkaufte Herr Czech, der Landwirtschaft überdrüssig, das Gut an den Rentier Maync aus Langfuhr bei Danzig. Dieser Besitzer hatte viel Pech in der Landwirtschaft; namentlich ist ihm viel Vieh abgegangen. Am 22. Oktober 1904 verkaufte Herr Maync das Gut an den Spiritus-, Korn- und Holzhändler Frank in Stolp, der das Gut durch seinen Prokuristen Wilm verwalten ließ. Ende November 1904 kaufte Herr Frank das Rittergut Wutzkow, zu Anfang des Jahres 1905 die Güter Labuhn und Zewitz und im Frühjahr 1905 Gr.Wunneschin. Herr Wilm, der die 5 Güter verwaltete, nannte sich Güterdirektor. Ende November 1905 erwarb Herr Kornmerzienrat Robert Sinner die 3 Rittergüter Gr.Massow, Labuhn und Zewitz.
1906 wurde der Plan zum Bau einer Hefefabrik gelegt; denn infolge des großen Kartoffelanbaues in Pommern hatte es sich als zweckmäßig erwiesen, hier eine Hefefabrik zu errichten. Es wurde alsdann zur Beförderung von Rohmaterialien, und zwar Kohlen usw., eine Drahtseilbahn angelegt. Zr Unterbringung der erforderlichen Arbeiten wurden Wohnhäuser gebaut. 1920 wurde eine evangelische Kirche erbaut, die ‘7928 durch einen Glockenstuhl mit 2 Glocken erweitert wurde. 1924 wurde eine Likörfabrik und 1926 eine Konserven- und Marmeladenfabrik errichtet. Beide Betriebe entwickelten sich gut.
Z.Zt. wohnen in Gr.Massow 462 Seelen. Insgesamt werden einschließlich Landwirtschaft 150  -160 Arbeitskräfte beschäftigt. 

 

Die Zahl der Besucher:
Insgesamt: 1 244 895
Gestern: 419
Heute: 198
Online: 4
Aus Gründen des Urheberrechts ist die Vervielfältigung von Bildmaterial oder Grafiken aus dieser Webseite nicht gestattet (herunterladen der Inhalte,Fotokopien ,und Weitergabe auch Privat ! Bedarf meiner ausdrücklichen Zustimmung.

Copyright (c) 2008-2020 by Mariusz Baar 84-352 Wicko ul. Lipowa 1
reiseleiter-leba.eu