Facebook

Krępa Kaszubska.

                   Zdjęcia ,historia i wspomnienia:

kamień olbrzym

Kamień olbrzym.

                      Szkoła w Krepie Kaszubskiej.

                         Szkoła.

                         Szkoła 1940.

                           Dzieci ze szkoły w Krepie.1944.

                              Klasa 1934r.

                          Wycieczka 1935.

                                   Rodzina Kummert .

                              Mleczarnia 1909.

 Mleczarnia 1928.

                             Mleczarnia 1940.

                           Dawna    mleczarnia 2011

                                 Karczma Emil Mix 1909.

                              Sala zbudowana w  1928 roku.

                                  Staw 1920.

                                 Kamień Hitlera.

                              Sprzedaż ryb w Krępie Kaszubskiej.

                              Obóz niemieckiej służby pracy  RAD.

                                Obóz niemieckiej słuzby pracy RAD.

                      Gospodarstwo w Krępie.

 

Krępa Stara ,Nowa i Kaszubska 

Na skraju wysoczyzny kończącej się stromo  przy pradolinie rzeki Łeby  wybudowano gród obronny mający chronić miejscową ludność, a także granice  dużego ośrodka władzy jakim była kasztelania Białogardzka , przed atakami z Ziemi Słupskiej .Prawdopodobnie  gród istniał tutaj  już w X -XI wieku. Ze szczytu wzniesienia można było  z daleka wypatrzeć nadchodzących nieprzyjaciół ,a strome zbocze ułatwiało odparcie ataków wroga. Nieprzypadkowo wybrano to miejsce na założenie osady, żyzna gleba  sprzyjała tu  osadnictwu i rolnictwu ,a wielkie połacie  łąk hodowli bydła i owiec .

Takie były początki dzisiejszej Krepy Kaszubskiej , a właściwie Kempiewa , Krępiewa jak podaje słownik słowiańskich  nazw geograficznych z XIX wieku  Nazwa wsi zmieniała się często ,jednakże nie odbiegała daleko od swojej nazwy pierwotnej Kępa ,czyli widocznego z daleka wyniesienia tuż przy mokradłach i torfowiskach doliny rzeki  Łeby. Krępiewo ,Krępa , Crampen (1313), Crampyn (1347), Crampen (1382), Crampe (1400) ,Crampe (1658), Kramp, (1772).To nazwy używane i kształtujące się pod wpływem wielu czynników  na przestrzeni kilku wieków .

Rozległe  obszary leśne zostały sukcesywnie  wykarczowane  .Osada stosunkowo szybko się zaludniała i powiększała areał upraw. Osłabieniem tego procesu był fakt  założenia przez rycerzy krzyżowych w 1341 roku miasta Lęborka .Odprowadziło to  do upadku Białogardy jako centrum władzy i stolicy kasztelanii, a to z kolei sprawiło, że również grodzisko w Krępie podupadło i po ok. stu latach przestało prawie istnieć . Zakon niemiecki pogardliwie wyrażał się o dawnych grodach i nazywał je żurawimi gniazda .Jeśli było to tylko możliwe krzyżowcy starali się zakładać nowe osady na prawie niemieckim w innym miejscu niż pierwotne osady słowiańskie.

Wiek XIV przynosi duże zmiany ,jeśli chodzi o władzę i administracje ,już nie rządzą tutaj książęta słowiańscy a zaczyna się władztwo krzyżackie . Komtur gdański  Zygfryd Walpold von Bassenheim dnia 11.12.1382 wydaje dla wsi przywilej chełmiński, i zaczyna na tereny Ziemi Lęborskiej sprowadzać rolników, rzemieślników i kupców mówiących w języku niemieckim. Ludność słowiańska była dla nich dużym problemem , bariera językowa utrudniała porozumienie ,a chodziło przecież  o szybki rozwój gospodarczy  ,im szybszy rozwój tym więcej danin i podatków wpływających do kasy zakonu.

Komtur krzyżacki wraz z  przywilejem chełmińskim wyznacza pierwszego sołtysa ,którym zostaje Hintze Voltzen .Obszar gruntów należących do osady wyznaczony został (według Schulza) na 405 do 575 hektarów.  Zawirowania polityczne i administracyjne związane  ze zmianą władzy nieco  zahamowały rozwój  wsi .Stara Krepa (tak mówią do dziś  o tej części wsi mieszkańcy ) korzystała wtedy ze strugi nazwanej Simelbach ,gdzie nawet prawo do połowów miał przedstawiciel najniższego szczebla władzy administracyjnej wspomniany już wcześniej Hintze Woltze ,a krzyżackie źródła wymieniają nawet  młyn wodny  działający we wsi.   

W 1437 roku wieś wprawdzie nie osiągnęła terytorialnie rozmiarów, które zaplanowali przywilejem krzyżacy, ale stopniowo się rozwijała .Obok gospodarstw chłopskich było 8  zagrodników ,a nawet karczmarz .Niestety wojna Polski z zakonem krzyżackim  nie sprzyjała dalszemu rozwojowi ,a  XV, XVI, XVII wiek był wręcz katastrofalny dla Krępy.Liczne najazdy i epidemie doprowadziły prawie całkowicie do wyludnienia wsi.

W roku 1628 i 1658  Krampe przedstawiało się zupełnie inaczej niż w roku 1437. Sześciu zagrodników Knacke, Strebing, Stelling, Strehlcke, Wilcke i Salich  było w posiadaniu od 28 do 40 hektarów ziemi ornej. Wieś z gospodarskiej po opuszczeniu jej przez prawie wszystkich  chłopów przeistoczyła się w folwarczną. Administracyjnie podlegało pod starostwo lęborskie.

Okoliczne wsie Garczegorze ,Łebień ,Wrzeście Królewskie ,Białogarda i Krępa odrabiało  tzw. szarwak czyli służebność na rzecz folwarku powiatowego należącego do miasta Lębork .Kiedy umiera ostatni potomek rodu Gryfitów Bogusław XIV Ziemia Lęborska przechodzi pod bezpośrednie władanie polskiego króla Władysława IV. Niestety w 1657 roku po dwudziestu latach zostaje na powrót przekazana w lenno elektorowi brandenburskiemu  Fryderykowi Wilhelmowi. Do tego czasu folwarkiem w Krępie zarządzał  polski starosta Reinhold Krokowski .Według zapisków folwark w latach swojej świetności posiadał nawet do 1000 sztuk  owiec i 100 sztuk bydła .Budynki mieszkalne jak i gospodarskie były w opłakanym stanie, do folwarku należała tez tzw. owczarnia z budynkiem mieszkalnym dla obsługi i zabudowaniami inwentarzowymi .Druga polowa XVII wieku to dalsze zmiany administracyjne.We wsi znajdowały się trzy zaniedbane zarośnięte stawy , a powierzchnia lasu wystarczyła tylko na wyżywienie 40 sztuk świń (dawniej wypasano je w lasach) Z powodu wypasania bydła i owiec na łąkach  ,oraz na tle własności w dolinie rzeki Łeby dochodziło wielokrotnie do sporów pomiędzy mieszkańcami Krepy Kaszubskiej a mieszkańcami Cecenowa . Z tego powodu 9 września 1745 roku w Erfurcie  doszło do wydania  pierwszego sądowego orzeczenia w tej sprawie .

Następne wydał już rząd jego królewskiej mości w 1747, 1749. Ostatecznie spór rozstrzygnięto w  1750 roku.

Jeżeli chodzi o Krepę jako wieś to ciągle zmniejszała się liczba mieszkańców ,aż do 61 dusz. W roku 1712 odnotowano w Krępie następujących gospodarzy:

Jan Knacke, Jakub Kravetzke, Andrzej Stoch, Jan Bauman, ,Sawusch i Jan Marten . W 1781 roku według Bruggemanna było tutaj 76 mieszkańców. Znajdowała się również karczma ,i szkoła .W 1818 właścicielem folwarku który miał już charakter zbliżony do majątku ziemskiego był von  Sydow, 1840 Bergell, 1856  pani Bergell, a 25. września 1872 Reinhold Bergell. Warto w tym miejscu nadmienić o roli dwóch z nich, a mianowicie nadstaroście  von Sydow ,który przemianował dawną owczarnię (Schaeferei) na Sydowsfelde (pole Sydowa) i Reinholdzie Bergellu ,który urodził się w Krępie 28 czerwca 1841.W Berlinie od 12 roku życia kształcił się w  szkole muzycznej ,potem studiował prawo ,tam tez zdobył miano znakomitego szachisty. Po ukończeniu prawa zaczyna koncertować ,był wspaniałym pianistą ,i kompozytorem, koncertował również po całej Europie. Komponował utwory muzyczne na różne instrumenty ,kwartety smyczkowe i większe utwory dla orkiestry. Bergell był honorowym członkiem Gdańskiej Filharmonii. Zmarł 26 maja 1912 w Groß-Lichterfelde .

 Napisał liryczna-romantyczną operę "Irngard" której fabułą była legenda o czarnej Małgorzacie księzniczce z  pobliskiej Białogardy przeklętej za obrazę Bożą .O rodzinie Bergell krążą legendy ,jakoby mieli oni należeć do loży masońskiej ,a jeden z przedstawicieli ich rodu został  ponoć pochowany wraz z koniem i wiernym psem tuż  koło swojej siedziby .Jednak  jego duch straszył mieszkańcowi po śmierci i ciało przeniesione zostało na cmentarz znajdujący się przy drodze do Rozgórza .

1869 rok to ważna data dla wsi ,ponieważ wtedy zakończyła się budowa szosy z Łeby do Lęborka, co na pewno miało wpływ na dalszy jej rozwój .Natomiast szlak kolejowy z Lęborka do Łeby w 1899 roku trochę ominął  Krępę Kaszubską ,aczkolwiek  do najbliższej stacji kolejowej  Lędziechowa było na skróty tylko 2 kilometry.

Na początku XX wieku zaszły we wsi duże zmiany. Część majątku Bergella  przechodzi  na własność Banku Ziemskiego w Berlinie, który rozparcelowuje  byłą posiadłość i tak powstaje 69 gospodarstw siedliskowych . W1904 roku została założona spółdzielnia mleczarska i centrum wsi przeniosło się ze „starej” Krępy do „nowej” czyli tej części miejscowości, przez którą przebiega dziś droga  wojewódzka numer 214. Tam też zbudowano szkołę , a w  1928 roku do istniejącej karczmy dobudowaną salę do zabaw wiejskich. W roku 1911 wieś liczyła 572 mieszkańców .Przed wojną powstał w Krępie tzw. RAD (Reichs Arbeitsdienst Lager)  pierwotnie  dla mlodych  mężczyzn, a potem przeznaczono go dla kobiet.Był to twór podobny do polskich powojennych obozów Służby Pracy, czy Hufców Pracy ,gdzie młodzi ludzie mieszkali , uczyli się ,oraz pomagali w różnych pracach gospodarzom, czy też osuszając podmokłe tereny. Tam właśnie w 1945 roku  przebywali uczestnicy marszu śmierci ,którzy  ginęli w strasznych warunkach ,mordowani przez nazistowskich oprawców . Dziś o tych wydarzeniach przypomina cmentarz ,na którym pochowano więźniów, a także pomnik ku ich czci .Również  izba pamięci ,która znajduje się w budynku szkolnym przekazuje  tragiczne obrazy tamtych dni.Na poczatku 1945 roku  dawni niemieccy mieszkańcy wsi uciekali przed czerwonoarmistami ,a ci którzy pozostali zostali wysiedleni do Niemiec ,lub sami wyjeżdżali unikając  prześladowań i trudnej sytuacji ekonomicznej w kraju.W czasie wojny na terenie wsi przebywali również polscy robotnicy przymusowi, którzy dużo wiedzieli o tamtych czasach ,jednym z nich był Marian Krajewski działacz społeczny.10 marca do wsi wkroczyły wojska II Frontu Białoruskiego.

Pierwsi osadnicy polscy dotarli do Krępy w kwietniu 1945 roku , a potem sukcesywnie docierali następni .Byli to mieszkańcy kresów , Wielkopolski ,polski centralnej ,ale  przeważali kaszubi z dawnych  terenów przygranicznych .

Nazewnictwo na obszarze terytorialnym wsi uległo po wojnie niewielkiej  zmianie.Do nazwy Krępa dołączono określenie kaszubska , a  część wsi  za drogą numer 214 ,gdzie znajdowała się karczma  i sala zabaw  nazwano Sikorowo  , owczarnię - Sydowsfelde zamieniono na Jezierzyce. Potem również i te nazwy zostają zmienione i zapomniane. W latach 1945 do 1955 Krępa należała do Gminy Łebień , a następnie do Gromady Łebień. Od 1972 roku do dnia dzisiejszego należy do gminy Nowa Wieś Lęborska, i liczy sobie ok. 505 mieszkańców.

Warto tutaj jeszcze wspomnieć o gospodarstwie na Pfafenbergu należącym właściwie do wsi Łebień ,ale  położonym niedaleko Krępy Kaszubskiej .Jako dzieci w latach 80 tych chodziliśmy do tego opuszczonego już gospodarstwa  ,ponieważ był tam spory sad . Mówiło się wtedy idziemy do „Makuratki” dopiero niedawno dowiedziałem się od Niemców rodziny Knack ,do których należało to gospodarstwo przed 1945 , że  mieszkała tam po 1945 roku rodzina Makuratów  i wtedy stało się jasne skąd ta potocznie używana nazwa. Tak właśnie już w powojennej historii naszego regionu powstają nowe nazwy tworzone przez mieszkańców dzisiejszej już Krepy i nie tylko. 

W Krepie Kaszubskiej znajdują się dwa stare cmentarze poewangelickie.Jeden powstał przy drodze do Rozgórza na tzw. "Starej Krepie" i jest to starszy cmentarz .Pierwszą osobą ,która  została tam pochowana  i widnieje w ksiegach kościelnych Garczegorza był parobek Józef  Kapetusiński lat 42  .Prawdopodobnie Polak chcoiaż jako narodowość podano Rosjanin .Wygląda na to, że ten cmentarz zalożono  więc w 1831 roku.

Stary cmentarz :

Friedhof Krampe

Erna Mielke Krampe

                                            Erna Mielke ,Hans i Elisabeth Schoth.

Eilrich aus Gans

                                                    Daniel Eilrich z Gęsi.

 Ludiwg Buhrke

Ludwig Buhrke .

 Alfred Gebauer

Alfred Gebauer cmentarz przy drodze do Rozgórza .

 

Licznik odwiedzin:
Wszystkich: 1 258 104
Wczoraj: 502
Dzisiaj: 612
Online: 7
Wszystkie zamieszczane na stronie zdjęcia i opracowania są własnością prywatną.
Zabrania się kopiowania fragmentów lub całości zamieszczonych tu opracowań i zdjęć i wykorzystywania ich w innych publikacjach bez uprzedniego wyrażenia na to zgody autorów strony.

Copyright (c) 2008-2020 by Mariusz Baar 84-352 Wicko ul. Lipowa 1
reiseleiter-leba.eu